คนเป็นความดันสูงส่วนใหญ่ไม่มีอาการอะไรเลยในแต่ละวัน แต่มีบางอาการที่รอไม่ได้ และนาทีที่เสียไปกับการรอดูอาการอาจเปลี่ยนผลการรักษาได้มาก แบ่งเป็น 3 ระดับ จำไว้ หรือพิมพ์ติดไว้ข้างเครื่องวัดความดัน
ระดับที่ 1 · โทร 1669 ทันที
โทร 1669 (หน่วยแพทย์ฉุกเฉิน โทรฟรีทั่วประเทศ) ทันที ถ้ามีอาการเหล่านี้ ไม่ว่าความดันจะเท่าไหร่ และไม่ต้องรอวัดซ้ำ
อาการเตือนโรคหลอดเลือดสมอง จำว่า BE FAST
- B (Balance) เดินเซ ทรงตัวไม่ได้ เวียนหัวมากทันที
- E (Eyes) ตามองไม่เห็นหรือเห็นภาพซ้อนทันที
- F (Face) หน้าเบี้ยว ปากเบี้ยว ลองให้ยิ้มแล้วมุมปากไม่เท่ากัน
- A (Arm) แขนขาอ่อนแรงหรือชาครึ่งซีก ลองให้ยกแขนสองข้างแล้วข้างหนึ่งตก
- S (Speech) พูดไม่ชัด พูดไม่ออก ฟังไม่เข้าใจ
- T (Time) จดเวลาที่เริ่มมีอาการ แล้วโทร 1669 ทันที
อาการอื่นที่ต้องโทร 1669
- เจ็บแน่นหน้าอก โดยเฉพาะร้าวไปแขน คอ หรือกราม
- หายใจไม่ออก หอบเหนื่อยมาก
- ปวดหัวรุนแรงทันทีแบบที่ไม่เคยเป็น
- สับสน ซึม เรียกไม่ค่อยรู้สึกตัว หรือหมดสติ
- ชัก
- หน้ามืดจนจะเป็นลม หรือเป็นลม
ระดับที่ 2 · ติดต่อหมอหรือไปโรงพยาบาลวันนี้
- ความดันตัวบนตั้งแต่ 180 หรือตัวล่างตั้งแต่ 120 แต่ไม่มีอาการ: นั่งพักนิ่งๆ แล้ววัดซ้ำ ถ้ายังสูงเท่าเดิม ติดต่อหมอหรือโรงพยาบาลที่รักษาอยู่วันนั้น ถ้าเริ่มมีอาการในระดับที่ 1 ระหว่างนั้น โทร 1669
- ความดันตัวบนต่ำกว่า 90 ร่วมกับเวียนหัว หน้ามืดเวลาลุกยืน: ให้นั่งหรือนอนลงก่อน แล้วติดต่อหมอ
- ใจสั่น หัวใจเต้นเร็วหรือช้าผิดปกติ ร่วมกับเหนื่อยหรือหน้ามืด
- บวมที่ขาหรือหน้ามากขึ้นเร็ว หรือปัสสาวะน้อยลงผิดปกติ
ระดับที่ 3 · จดไว้แล้วบอกหมอในนัดถัดไป
- ค่าความดันเฉลี่ยหลายวันสูงกว่าเป้าหมายที่หมอให้ไว้
- ปวดหัว เวียนหัวเล็กน้อยเป็นๆ หายๆ
- ลืมกินยาบ่อย
- อาการที่สงสัยว่าเป็นผลข้างเคียงจากยา เช่น ไอแห้ง ข้อเท้าบวม ห้ามหยุดยาเอง ให้จดไว้แล้วถามหมอหรือเภสัชกร
จดพร้อมวันที่และเวลา จะเล่าให้หมอฟังได้ครบ อ่านวิธีเล่าอาการที่ เล่าอาการให้หมอเข้าใจเร็ว ใช้โครงไหน
ระหว่างรอรถพยาบาล ทำอะไรได้บ้าง
- จดหรือจำเวลาที่เริ่มมีอาการ ข้อนี้สำคัญมากสำหรับโรคหลอดเลือดสมอง เพราะการรักษาบางอย่างทำได้เฉพาะในช่วงเวลาจำกัด
- ให้ผู้ป่วยนั่งหรือนอนในท่าที่สบาย ถ้าอาเจียนหรือซึม ให้นอนตะแคง
- ไม่ให้กินหรือดื่มอะไร รวมถึงยา ถ้าสงสัยว่าเป็นโรคหลอดเลือดสมอง เพราะอาจสำลัก
- ไม่กินยาความดันเพิ่มเอง เพื่อหวังให้ความดันลด
- เตรียมรายการยาที่กินอยู่ และบัตรประชาชน ไว้ให้ทีมแพทย์
- เปิดประตูบ้านรอ และให้คนคอยรับรถพยาบาล
ถ้าอยู่คนเดียว
โทร 1669 ก่อน แล้วค่อยโทรหาญาติ
บอกเจ้าหน้าที่ว่าอยู่คนเดียว และบอกที่อยู่ให้ชัดที่สุด
ถ้าพ่อแม่อยู่บ้านคนเดียว คุยกันไว้ล่วงหน้าว่าอาการไหนต้องโทร 1669 ก่อนโทรหาลูก ท่านหลายคนไม่อยากรบกวนใคร จึงโทรหาลูกก่อนแล้วเสียเวลา
จำสั้นๆ ไว้ข้างเครื่องวัด
หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด เจ็บหน้าอก หายใจไม่ออก ปวดหัวรุนแรงทันที หมดสติ ชัก โทร 1669 ทันทีไม่ต้องรอวัดซ้ำ
ความดันสูงมากแต่ไม่มีอาการ พักแล้ววัดซ้ำ ถ้ายังสูงติดต่อหมอวันนั้น
แหล่งอ้างอิง
- American Heart Association. Hypertensive Crisis: When You Should Call 911 for High Blood Pressure. https://www.heart.org/en/health-topics/high-blood-pressure/understanding-blood-pressure-readings/hypertensive-crisis-when-you-should-call-911-for-high-blood-pressure
- Cleveland Clinic. BE FAST: Knowing the Signs of a Stroke. 2024. https://newsroom.clevelandclinic.org/2024/05/10/be-fast-knowing-the-signs-of-a-stroke
- Kunanon S, et al. 2024 Thai guidelines on the treatment of hypertension. Asian Biomedicine. 2025;19(6):316-357. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12919385/