วัดเสร็จ หน้าจอขึ้นตัวเลข 3 ตัว เช่น 138 / 86 / 72 อ่านได้แบบนี้ ตัวบน (SYS) 138 ตัวล่าง (DIA) 86 และชีพจร (PUL หรือ PULSE) 72 ครั้งต่อนาที หน่วย mmHg อ่านว่า "มิลลิเมตรปรอท" ด้านล่างคือรายละเอียดของแต่ละตัว สัญลักษณ์อื่นบนหน้าจอ และค่าแบบไหนควรบอกหมอ
วิธีอ่านค่าเครื่องวัดความดันจากตัวเลข 3 ตัวบนหน้าจอ
ตัวบน (SYS, Systolic Blood Pressure) คือความดันตอนหัวใจบีบตัวส่งเลือดออกไป เป็นตัวเลขที่สูงกว่า
ตัวล่าง (DIA, Diastolic Blood Pressure) คือความดันตอนหัวใจคลายตัวระหว่างการบีบแต่ละครั้ง
ชีพจร (PUL, PULSE หรือรูปหัวใจ) คือจำนวนครั้งที่หัวใจเต้นใน 1 นาที ไม่ใช่ค่าความดัน
ค่าความดันเขียนเป็น "ตัวบน/ตัวล่าง" หน่วยเป็นมิลลิเมตรปรอท (mmHg) เช่น 138/86 อ่านว่า "ร้อยสามสิบแปด ทับ แปดสิบหก"
mmHg คืออะไร
mmHg ย่อมาจาก millimeters of mercury หรือ มิลลิเมตรปรอท เป็นหน่วยของความดัน มาจากเครื่องวัดรุ่นเก่าที่ใช้ปรอทในหลอดแก้ว ค่า 120 mmHg หมายถึงแรงดันที่ดันปรอทขึ้นไปได้สูง 120 มิลลิเมตร เครื่องดิจิทัลสมัยนี้ไม่มีปรอทแล้ว แต่ยังใช้หน่วยเดิม ตัวเลขที่วัดได้ที่บ้านจึงเทียบกับค่าที่โรงพยาบาลได้ตรงกัน
สัญลักษณ์อื่นที่อาจเห็น
เครื่องวัดแต่ละยี่ห้อมีสัญลักษณ์ต่างกัน ที่เจอบ่อยคือรูปหัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอ แปลว่าเครื่องจับได้ว่าจังหวะการเต้นของหัวใจระหว่างวัดไม่สม่ำเสมอ ถ้าขึ้นบ่อย จดไว้และบอกหมอ
ถ้าขึ้น E หรือ Err แปลว่าวัดไม่สำเร็จ มักเกิดจากขยับตัว พูดระหว่างวัด หรือพันผ้าพันแขนหลวม พักแล้ววัดใหม่ ส่วนรูปแบตเตอรี่คือถ่านใกล้หมด ค่าที่ได้อาจคลาดเคลื่อน
ความหมายที่แน่นอนดูได้จากคู่มือของเครื่องรุ่นนั้น
ทำไมวัดซ้ำแล้วตัวเลขไม่เท่ากัน
ความดันเปลี่ยนตลอดเวลา ขึ้นกับท่าทาง การหายใจ ความเครียด และสิ่งที่ทำก่อนวัด วัดสองครั้งห่างกันหนึ่งนาทีแล้วต่างกันไม่กี่หน่วยเป็นเรื่องปกติ อ่านเพิ่มที่ ความดันเช้ากับเย็นไม่เท่ากัน ปกติไหม
แนวทางจึงให้วัดอย่างน้อย 2 ครั้งในแต่ละช่วง และดูค่าเฉลี่ยหลายวันมากกว่าค่าครั้งเดียว อ่านวิธีวัดให้ค่าเชื่อถือได้ที่ วัดความดันที่บ้านให้ถูกต้อง ทำยังไง
ค่าความดันแบบไหนเรียกว่าสูง
แนวทางการรักษาโรคความดันโลหิตสูงของสมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย ปี 2024 แบ่งระดับความดันที่วัดในสถานพยาบาลสำหรับผู้ใหญ่ไว้ดังนี้
| ระดับ | ตัวบน | ตัวล่าง | |
|---|---|---|---|
| เหมาะสม | ต่ำกว่า 120 | และ | ต่ำกว่า 80 |
| ปกติ | 120-129 | และ/หรือ | ต่ำกว่า 80 |
| เริ่มมีความเสี่ยง | 130-139 | และ/หรือ | 80-89 |
| ความดันโลหิตสูงระดับ 1 | 140-159 | และ/หรือ | 90-99 |
| ความดันโลหิตสูงระดับ 2 | 160-179 | และ/หรือ | 100-109 |
| ความดันโลหิตสูงระดับ 3 | ตั้งแต่ 180 | และ/หรือ | ตั้งแต่ 110 |
ค่าที่วัดเองที่บ้านใช้เกณฑ์ต่างจากที่โรงพยาบาล ค่าเฉลี่ยที่บ้านตั้งแต่ 135/85 ขึ้นไปถือว่าความดันสูง ต่ำกว่าเกณฑ์ที่โรงพยาบาล (140/90) เพราะคนส่วนใหญ่ผ่อนคลายกว่าเวลาวัดที่บ้าน
ข้อสำคัญ:
- ตารางนี้ใช้กับค่าเฉลี่ยหลายครั้ง ไม่ใช่ค่าครั้งเดียว วัดได้สูงหนึ่งครั้งยังไม่ได้แปลว่าเป็นความดันสูง
- การวินิจฉัยและเป้าหมายของแต่ละคนเป็นเรื่องที่หมอตัดสิน เป้าหมายต่างกันตามอายุ โรคประจำตัว และสุขภาพโดยรวม ถามหมอว่าเป้าหมายของคุณคือเท่าไหร่ แล้วจดไว้
อย่าปรับยาหรือหยุดยาเองจากตัวเลขที่เห็น
ชีพจรเท่าไหร่ถึงปกติ
ชีพจรตอนพักของผู้ใหญ่ส่วนใหญ่อยู่ที่ประมาณ 60-100 ครั้งต่อนาที
คนที่ออกกำลังกายประจำหรือกินยาบางกลุ่มอาจมีชีพจรต่ำกว่านี้ได้ ถ้าชีพจรผิดไปจากปกติของตัวเองมาก หรือมีอาการใจสั่น หน้ามืด ร่วมด้วย บอกหมอ
ความดันต่ำ ต้องระวังไหม
ถ้าตัวบนต่ำกว่าปกติของตัวเองมาก หรือต่ำกว่า 90 ร่วมกับมีอาการหน้ามืด เวียนหัว จะเป็นลม ให้นั่งหรือนอนลงก่อน และบอกหมอ
ถ้าหน้ามืดจนจะหมดสติ โทร 1669
ค่าแบบไหนควรบอกหมอ
- ค่าเฉลี่ยหลายวันสูงกว่าเป้าหมายที่หมอให้ไว้
- ตัวบนตั้งแต่ 180 หรือตัวล่างตั้งแต่ 120 แม้ไม่มีอาการ พักแล้ววัดซ้ำ ถ้ายังสูง ติดต่อหมอหรือโรงพยาบาลที่รักษาอยู่วันนั้น
- ค่าสูงหรือต่ำผิดปกติร่วมกับมีอาการ เช่น เจ็บหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด โทร 1669 ทันที ดูรายการอาการทั้งหมดที่ อาการแบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที
- รูปหัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอขึ้นบ่อย
ก่อนวัดครั้งหน้า จำไว้แค่นี้
ตัวบนคือความดันตอนหัวใจบีบ ตัวล่างคือตอนหัวใจคลาย ชีพจรคือจำนวนครั้งที่หัวใจเต้น ดูค่าเฉลี่ยหลายวันมากกว่าค่าครั้งเดียว ที่บ้านเกณฑ์สูงเริ่มที่ 135/85 ส่วนเป้าหมายของแต่ละคนให้ถามหมอ
อยากรู้ว่าค่าที่วัดได้อยู่ช่วงไหน กรอกตัวเลขใน เครื่องมือเช็กค่าความดัน ได้เลย
แหล่งอ้างอิง
- Kunanon S, Kotruchin P, Chattranukulchai P, et al. 2024 Thai guidelines on the treatment of hypertension. Asian Biomedicine. 2025;19(6):316-357. doi:10.2478/abm-2025-0034. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12919385/
- สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย. 2022 Thai Hypertension Society guidelines on home blood pressure monitoring. The Journal of Clinical Hypertension. 2022. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9532919/
- American Heart Association. Hypertensive Crisis: When You Should Call 911 for High Blood Pressure. https://www.heart.org/en/health-topics/high-blood-pressure/understanding-blood-pressure-readings/hypertensive-crisis-when-you-should-call-911-for-high-blood-pressure