วัดตอนเช้าได้ 142/88 ตอนเย็นได้ 128/80 อีกวันกลับกัน หลายคนเห็นแล้วเริ่มกังวลว่าเครื่องเสีย หรือร่างกายผิดปกติ

ความจริงคือความดันไม่ใช่ตัวเลขคงที่ มันขึ้นลงตลอดวันตามสิ่งที่ร่างกายทำอยู่ ในคนทั่วไปก็เป็นแบบนี้

ทำไมความดันขึ้นลงทั้งวัน

ช่วงเช้าหลังตื่นนอน ร่างกายเตรียมตัวเริ่มวัน ความดันมักขึ้นสูงกว่าช่วงอื่น ส่วนช่วงนอนหลับ ความดันมักต่ำที่สุดของวัน ระหว่างวันก็ขึ้นลงตามการเคลื่อนไหว การกิน อารมณ์ และอากาศ

เพราะแบบนี้ หมอจึงอยากเห็นค่าที่วัดเวลาเดิมทุกวัน ทั้งเช้าและก่อนนอน เพื่อเทียบกันได้ อ่านวิธีวัดที่ วัดความดันที่บ้านให้ถูกต้อง ทำยังไง

อะไรทำให้ค่าสูงขึ้นชั่วคราว

เพิ่งเดิน ขึ้นบันได หรือทำงานบ้าน
ดื่มกาแฟ ชา หรือสูบบุหรี่ภายใน 30 นาทีก่อนวัด
ปวดปัสสาวะ
เครียด รีบ หรือเพิ่งทะเลาะกับใคร
นอนไม่พอ หรือปวดตรงไหนอยู่
พูดคุยหรือเล่นมือถือระหว่างวัด
อากาศหนาว

ค่าที่วัดหลังสิ่งเหล่านี้ยังจดได้ แต่จดหมายเหตุไว้ข้างๆ ว่าวันนั้นเกิดอะไรขึ้น หมอจะอ่านค่าได้ถูก

ทำไมวัดที่บ้านกับที่โรงพยาบาลไม่เท่ากัน

บางคนวัดที่โรงพยาบาลสูงกว่าที่บ้านเสมอ เพราะตื่นเต้นหรือเดินมาไกลก่อนวัด บางคนกลับวัดที่โรงพยาบาลได้ต่ำกว่าที่เป็นจริงในชีวิตประจำวัน

ทั้งสองแบบเป็นเหตุผลที่หมอให้วัดที่บ้าน และเกณฑ์ความดันสูงของค่าที่วัดที่บ้านก็ต่างจากที่โรงพยาบาล (ที่บ้านเริ่มที่ 135/85 ที่โรงพยาบาลเริ่มที่ 140/90) อ่านรายละเอียดที่ อ่านหน้าจอเครื่องวัดความดัน ตัวบน ตัวล่าง ชีพจร คืออะไร

ดูแนวโน้ม ไม่ใช่ดูค่าเดียว

ค่าครั้งเดียวที่สูงหรือต่ำบอกอะไรได้น้อย สิ่งที่บอกได้มากกว่าคือค่าเฉลี่ยหลายวัน และทิศทางในหลายสัปดาห์

แนวทางของสมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทยแนะนำให้วัดเช้าและก่อนนอน 7 วันติดก่อนวันนัด แล้วใช้ค่าเฉลี่ย

วิธีดูแนวโน้มง่ายๆ คือจดทุกค่าลงที่เดียวกัน แล้วดูเป็นกราฟ หรือดูว่าแต่ละสัปดาห์ค่าเฉลี่ยขึ้นหรือลง

ขึ้นลงแบบไหนควรบอกหมอ

ค่าเฉลี่ยหลายวันสูงกว่าเป้าหมายที่หมอให้ไว้
ค่าเช้าสูงกว่าค่าก่อนนอนมากเป็นประจำ
ลุกยืนแล้วหน้ามืด เวียนหัว เป็นประจำ
ค่าแกว่งมากจนคาดเดาไม่ได้ ทั้งที่วัดถูกวิธี
เพิ่งเปลี่ยนยาหรือเพิ่มยา แล้วค่าเปลี่ยนไปจากเดิมชัดเจน

อย่าปรับเวลากินยาหรือขนาดยาเองเพราะเห็นค่าขึ้นลง จดไว้แล้วถามหมอ

ถ้าค่าสูงหรือต่ำมากร่วมกับมีอาการ เช่น เจ็บหน้าอก แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด โทร 1669 ทันที ดู อาการแบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที

ถ้าจะเริ่มวันนี้

เริ่มจากวัดเวลาเดิมทุกวัน ทั้งเช้าและก่อนนอน วันไหนมีอะไรผิดไปจากปกติก็จดหมายเหตุไว้ข้างค่า

จากนั้นดูค่าเฉลี่ยหลายวันแทนค่าครั้งเดียว

แหล่งอ้างอิง

สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย. 2022 Thai Hypertension Society guidelines on home blood pressure monitoring. The Journal of Clinical Hypertension. 2022. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9532919/
Kunanon S, et al. 2024 Thai guidelines on the treatment of hypertension. Asian Biomedicine. 2025;19(6):316-357. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12919385/
American Heart Association. Monitoring Your Blood Pressure at Home. https://www.heart.org/en/health-topics/high-blood-pressure/understanding-blood-pressure-readings/monitoring-your-blood-pressure-at-home

ความดันเช้ากับเย็นไม่เท่ากัน ขึ้นลงทั้งวัน ปกติไหม